Get Adobe Flash player

Organizacja i warunki ewakuacji. Sposoby praktycznego sprawdzenia organizacji i warunków ewakuacji.

 Ewakuacja - przepisy przeciwpożarowe.

Zgodnie z § 11. 1. rozporządzenia z każdego miejsca przeznaczonego na pobyt ludzi w obiekcie powinny być zapewnione odpowiednie warunki ewakuacji, zapewniające możliwość szybkiego i bezpiecznego opuszczenia strefy zagrożonej lub objętej pożarem, dostosowane do liczby i stanu sprawności osób przebywających w obiekcie oraz jego funk­cji, konstrukcji i wymiarów, a także być zastosowane techniczne środki zabezpieczenia przeciwpożarowego, polegające na:

1)   zapewnieniu dostatecznej ilości i szerokości wyjść ewakuacyjnych;

2)    zachowaniu dopuszczalnej długości, szerokości i wysokości przejść oraz dojść ewa­kuacyjnych;

3)    zapewnieniu bezpiecznej pożarowe obudowy i wydzieleń dróg ewakuacyjnych oraz pomieszczeń;

4)    zabezpieczeniu przed zadymieniem wymienionych w przepisach techniczno- budowlanych dróg ewakuacyjnych, w tym: na stosowaniu urządzeń zapobiegających zadymieniu lub urządzeń i innych rozwiązań techniczno-budowlanych zapewniają­cych usuwanie dymu;

5)    zapewnieniu oświetlenia awaryjnego (bezpieczeństwa i ewakuacyjnego) oraz prze- szkodowego w obiektach, w których jest ono niezbędne do ewakuacji ludzi;

6)    zapewnieniu możliwości rozgłaszania sygnałów ostrzegawczych i komunikatów gło­sowych poprzez dźwiękowy system ostrzegawczy w budynkach, dla których jest on wymagany.

Odpowiednie warunki ewakuacji określają przepisy techniczno-budowlane.

. Praktyczne sprawdzenie organizacji i warunków ewakuacji

Zgodnie z rozporządzeniem [4]obowiązek przeprowadzania praktycznego spraw­dzenia organizacji oraz warunków ewakuacji spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu, który zawiera strefę pożarową przeznaczoną dla ponad 50 osób, będących jej stałymi użyt­kownikami.

Sprawdzenie takie powinno odbywać się co najmniej raz na dwa lata.

Praktyczne sprawdzenie organizacji i warunków ewakuacji sprowadza się do dwóch zagadnień

sprawdzenia organizacji ewakuacji, gdzie celem jest:

•       sprawdzenie skuteczności dotychczasowego sposobu informowania o zagro­żeniu oraz systemu powiadamiania o konieczności ewakuacji, w tym

•       reakcji na alarm pożarowy,

•      doskonalenie procedur ewakuacji, w tym zapoznanie z kierunkami ewakuacji i zasadami zachowania się

•      koordynacja działań służby ochrony,

•      zminimalizowanie możliwości wystąpienia paniki i jej skutków,

•      zmierzenie czasu potrzebnego na opuszczenie obiektu przez wszystkie oso­by w nim się znajdujące,

•       weryfikacja opracowanych zasad postępowania na wypadek pożaru, sprawdzenia warunków ewakuacji, tj:

ilości i szerokości wyjść ewakuacyjnych;

•      długości, szerokości i wysokości przejść oraz dojść ewakuacyjnych;

•      stanu technicznych środków zabezpieczenia przeciwpożarowego i stopnia ich integracji, w szczególności mających wpływ na ewakuację - zabezpiecze­nia przed zadymieniem wymienionych w przepisach techniczno- budowla­nych dróg ewakuacyjnych,

•      oświetlenia awaryjnego (bezpieczeństwa i ewakuacyjnego) oraz prze- szkodowego w obiektach, w których jest ono niezbędne do ewakuacji ludzi;

•      możliwości rozgłaszania sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych poprzez dźwiękowy system ostrzegawczy w budynkach, dla których jest on wymagany.

Pamiętać należy, że ludzie mają skłonność do wybrania tej samej drogi, którą weszli do obiektu, mogą być zdezorientowani lub nieświadomi lokalizacji innych wyjść jeżeli przy­jechali samochodem bądź próbowali wrócić na parking, a jeśli rodzice rozdzielili się z dziećmi, bądź się wzajemnie szukają aby opuścić budynek razem - pomoc personelu w takich przypadkach jest niezbędna.

O terminie przeprowadzenia praktycznego sprawdzenia ewakuacji należy powiado­mić właściwego terenowo Komendanta Powiatowego (Miejskiego) Państwowej Straży Po­żarnej, na co najmniej 7 dni wcześniej. Komendant ma prawo podjąć decyzję o wzięciu udziału w ćwiczeniach jego przedstawiciela jako obserwatora lub wręcz przeprowadzenie wspólnych ćwiczeń z wykorzystaniem sił i środków będących w dyspozycji terenowych jed­nostek ratowniczo-gaśniczych PSP.

Przeprowadzanie takich ćwiczeń pozwala na wypracowanie optymalnych sposobów postępowania na wypadek pożaru, powoduje że użytkownicy obiektu nie ignorują powsta­łego alarmu i realizują wyuczone czynności po jego zaistnieniu. Tym samym przyczyniają się do skrócenia czasu trwania ewakuacji, co w przypadku zagrożenia ma decydujące zna­czenie, w szczególności, gdy w obiekcie znajduję się ludzie będący w nim sporadycznie.

Przedsięwzięcia organizacyjne.

W zakresie przedsięwzięć organizacyjnych należy :

• ustalić różne warianty opuszczenia obiektu , zależnie od możliwości powstania pożaru w poszczególnych jego częściach , uwzględniające kolejność opuszczania pomieszczeń

oraz wyznaczyć osoby odpowiedzialne za przestrzeganie ustalonych scenariuszy po­stępowania,

•       ustalić miejsce koncentracji osób ewakuowanych poza budynkiem z uwzględnieniem niekorzystnych warunków atmosferycznych oraz wyznaczyć pracowników odpowiedzial­nych za zapewnienie opieki nad tymi osobami ( odsyłanie ich do miejsca zamieszkania po sprawdzeniu obecności, zapewnienie opieki medycznej),

•      wyznaczyć pracowników odpowiedzialnych za : otwarcie wszystkich wyjść ewakuacyjnych ,

•       sprawdzenie czy wszystkie osoby opuściły ewakuowany rejon ,

•       informowanie jednostek interwencyjnych ( np. : straży pożarnej , pogotowia energetycz­nego) lokalizacji głównych wyłączników energii , pomieszczeń w których występują ma­teriały niebezpieczne pożarowo,

•       określić rodzaj mienia podlegający ewakuacji ( urządzenia , dokumentacja .przedmioty) i miejsce jego składowania.

Etapy ewakuacji

Ewakuacja jest czynnością stresotwórczą wywołującą panikę, wymagającą fizycznej i psy­chicznej wytrzymałości .Nie ma szablonów i gotowych wzorców, gdyż nie sposób przewi­dzieć sytuacji, w której znajdzie się poszkodowany. W każdej ewakuacji można wyróżnić cztery fazy:

-       nadawania sygnałów ostrzegawczych,

-       opuszczania rejonów zagrożonych,

-       zabezpieczenia i udzielania pomocy w miejscach bezpiecznych,

-       powrotu do stanu normalności,

Sprawna ewakuacja powinna zawierać następujące elementy:

-       szybkie przekazywanie informacji o zagrożeniu, potrzebie ewakuacji i sposobie jej prze­prowadzenia,

-       maksymalnie zbliżony do normalnych warunków tok postępowania przy opuszczaniu terenu,

-       w miarę bezpieczną i najkrótszą drogę ewakuacji,

-       określenie miejsc pobytu po ewakuacji, w których ewakuowani będą się czuli bezpiecz­nie

otoczenie ewakuowanych wszechstronną opieką,

Środki i sposoby ogłaszania alarmu o niebezpieczeństwie.

W problematyce ewakuacji ludzi z budynków użyteczności publicznej, (zazwyczaj większej liczby osób) głównym zagadnieniem determinującym powodzenie akcji jest określenie sprawnie funkcjonującego modelu alarmowania o zbliżającym się niebezpieczeństwie. Ran­ga tego zagadnienia wynika przede wszystkim z konieczności zapobiegnięcia za wszelką cenę panice jaka może wyniknąć w przypadku niewłaściwie przekazanej informacji, jak i często braku fizycznych możliwości ostrzeżenia ludzi o zbliżającym się niebezpieczeństwie z uwagi na zbyt późne rozpoznanie sytuacji (np. duże zadymienie, rozprzestrzenienie się pożaru na sąsiednie pomieszczenia, brak urządzeń technicznych służących do ostrzegania o zbliżającym się zagrożeniu).

 

•    W przypadku wystąpienia zagrożenia powodującego konieczność przeprowadzenia ewakuacji osób i mienia ze wszystkich pomieszczeń , decyzję o podjęciu ewakuacji po­dejmuje dyrektor szkoły lub jego zastępca .

•    W szczególnych okolicznościach ewakuację z obiektu może zarządzić każdy z pracowników, który stwierdzi realne zagrożenie pożarowe lub inne niebezpieczeń­stwo mogące powodować utratę życia i zdrowia osób przebywających na terenie obiektu

•   Decyzja o zarządzaniu ewakuacji musi uwzględniać informacje o zakresie ewakuacji, liczbie osób przewidzianych do ewakuacji , sposobach i kolejności opuszczania obiektu a także musi określać drogi i kierunki oraz przewidywać możliwość zakwaterowania osób ewakuowanych

•    Niezwłocznie powiadomić wszystkie osoby przebywające na terenie ewakuowanego odcinka o powstaniu i charakterze zagrożenia oraz konieczności przeprowadzenia ewa­kuacji Sposób ogłoszenia alarmu jest bardzo istotny ze względu na powodzenie akcji ewakuacyjnej. Można mieć bardzo dobrze zorganizowany i urządzony system wyjść i dróg ewakuacyjnych spełniający wszystkie warunki bezpieczeństwa jednak niewłaściwe zastosowanie i ogłoszenie rozpoczęcia ewakuacji może doprowadzić do tragicznych skutków. Ogłoszenie powinno być podane spokojnie, a jednocześnie w sposób nakazujący i sugestywny.

•     W celu niedopuszczenia do powstania paniki ogłaszający ewakuację nie powinien wiązać jej z informacjami o technicznych awariach , a tym bardziej o stopniu za­grożenia pożarem. Sygnałem alarmowym rozpoczęcia ewakuacji, może być dzwo­nek szkolny przerywany np. co 30 s. (wcześniej ustalony na szkoleniach bhp i ppoż.)

Na sygnał ten nauczyciel podaje komendę :

" Uczniowie proszę opuścić klasę „ Miejsce zbiórki - plac szkolny "

•  Nie należy wykluczać podania właściwych informacji dotyczących faktycznych przyczyn przeprowadzenia ewakuacji. Jednakże i w tym przypadku ogłoszenie ewakuacji powinno być podane we właściwej formie , aby uniknąć paniki, a jed­nocześnie rozpocząć opuszczanie zagrożonych pomieszczeń .

Forma ogłoszenia w tym przypadku może być następująca :

"W związku z możliwością rozprzestrzenienia się ognia na naszą klasę dyrektor szkoły zarządził natychmiastowe opuszczenie budynku szkoły. Miejsce zbiórki na placu szkolnym " .

Taki sposób ogłaszania alarmu można zastosować w klasach starszych .Uczniowie muszą być przeszkoleni w sposobie postępowania w wypadku ogłoszenia sygnału alarmowego .

Warunki ewakuacji.

•    Warunki ewakuacji to zespół przedsięwzięć oraz środków techniczno - organiza­cyjnych zapewniających szybkie i bezpieczne opuszczenie strefy zagrożenia lub ob­jętej pożarem.

•   Generalną zasadą w wyborze drogi ewakuacyjnej jest wykorzystanie najkrótszych i najbezpieczniejszych dróg prowadzących na zewnątrz budynku lub do strefy nie zagrożonej.

 

Sposób prowadzenia ewakuacji w obiekcie szkoły:

 

Kondygnacja

Nr sal lekcyjnych

Kierunek ewakuacji

Parter

1,2,3,

Do wyjścia głównego (drzwi dwuskrzydłowe podwójne bliźniacze

o szerokości 1,60 m.)

Parter

4,5,6

Do wyjścia z sali nr 4 ( drzwi jednoskrzydłowe o szero­kości 0,90 m.)

Parter

7

Do wyjścia od strony ul. Polnej

(drzwi dwuskrzydłowe niesymetryczne o szerokości 1,40 m.)

Parter

Sala gimnastycz­na

Do wyjścia na zewnątrz obiektu od strony boiska

(drzwi jednoskrzydłowe o szerokości 0,90 m. )

oraz do wyjścia od strony ul. Polnej

(drzwi dwuskrzydłowe niesyme­tryczne o szerokości 1,40 m.)

w razie potrzeby ewaku­ację prowadzić do drzwi

dwuskrzydłowych o szerokości 1,60 m. ),

które znajdują się w okolicy sali gimnastycz­nej

 

Pracownia kompu­terowa

Do drzwi jednoskrzydłowych o szerokości 0,90 m.

I piętro

8,9, 10, 11 ,12

Do klatki schodowej dwubiegowęj o szerokości 1,20 m.

i wyjścia od strony ul. Polnej ( drzwi dwuskrzydłowe

nie­symetryczne o szerokości 1,40 m.)

l piętro

13 , 14 , 15 , 16 , 17 , 18

Do klatki schodowej dwubiegowej o szerokości 1,35 i

do wyjścia głównego (drzwi dwuskrzydłowe podwójne

bliź­niacze o szerokości 1,60 m.)

NOWA Sala gimnastycz­na

Parter

Do drzwi dwuskrzydłowych - 1,90 m.

Do drzwi jednoskrzydłowych o szer. 1,20 m. (2 szt.)

Do drzwi dwuskrzydłowych o szer. -1,50 m.

 

Antresola

Do klatki schodowej dwubiegowej (2 szt.) o szerokości

1,35 i do wyjścia (drzwi dwuskrzydłowe podwójne

bliź­niacze o szerokości 1,50 m.)

 

Ewakuacja osób będzie odbywała się zgodnie z oznakowaniem budynku strzałkami wskazującymi kierunek ewakuacji a w szczególnych przypadkach gdy nie będzie moż­liwe prowadzenie ewakuacji we wskazanym kierunku innym możliwym sposobem (np. okna).

Sposoby prowadzenia ewakuacji zorganizowanej i indywidualnej.

•       Kierujący akcją ewakuacyjną wyznacza osoby odpowiedzialne za przebieg ewakuacji, ponadto ustala ewentualną potrzebę ewakuacji sprzętu i mienia, określając w tym celu sposoby, kolejność i rodzaj ewakuacyjnego mienia.

Kolejność ewakuacji:

•       W pierwszej kolejności należy ewakuować osoby z tych pomieszczeń, w których powstał pożar, lub które znajdują się na drodze rozprzestrzeniania się ognia oraz pomieszczeń , z których wyjście lub dotarcie do bezpiecznych dróg ewakuacji może zostać odcięte przez pożar lub zadymienie. Następnie należy dążyć do tego, aby ewakuowanych w pierwszej kolejności były osoby o ograniczonej z różnych względów zdolności poruszania

się, natomiast zamykać strumień ruchu powinny osoby, które mogą poruszać się o własnych siłach.

• Wymieniona kolejność ewakuacji ma służyć jako wskazówka dla nauczycieli i in­nych osób prowadzących ewakuację i w konkretnych warunkach nie będzie oczy­wiście dokładnie przestrzegana. Równoczesna ewakuacja wszystkich uczniów, o ile

pozwolą na to warunki, jest jak najbardziej wskazana , gdyż skróci się czas ewa­

kuacji W takim wypadku należy jednak zwracać szczególną uwagę , aby ewakuacja przebiegała we właściwym kierunku i nie należy dopuścić do paniki oraz tarasowania dróg ewakuacyjnych.

Sposób ewakuacji:

•       Przeprowadzając ewakuację całkowitą lub częściową w szkole należy zapewnić sprawny jej przebieg. W tym celu nauczyciele i pracownicy powinni ustawić się na drodze ewakuacji w odległościach jak najmniejszych, co najmniej tak, aby była między nimi łączność wzrokowa i głosowa śledząc czy wszyscy uczniowie poru­szają się we wskazanym kierunku. W pomieszczeniach należy sprawdzić wszystkie możliwe miejsca , które mogłyby służyć czującym zagrożenie dzieciom za schro­nienie. Należy sprawdzić za szafami, w szafach, pod ławkami itp. - szczególnie w klasach młodszych.

•       Opuszczający klasy lekcyjne uczniowie powinni wzajemnie się kontrolować, aby uniknąć sytuacji takiej, że ktoś pozostałby w ewakuowanym pomieszczeniu - o ile czas na to pozwoli, wskazane byłoby ustawienie dzieci w uporządkowany szyk w celu łatwiejszej, ciągłej kontroli stanu liczebnego uczniów. W stosunku do dzieci objętych paniką należy użyć odpowiedniej uspokajającej perswazji a w sytuacjach skrajnych siły fizycznej oraz ewakuować dzieci wynosząc je na rękach.

 

  • Podczas ewakuacji nie należy zapomnieć o zabraniu dzienników lekcyjnych, któ­re pomogą w rejonie czasowego przebywania sprawdzić, czy wszystkie dzieci opuściły strefę zagrożoną. Ewakuowane grupy uczniów należy odesłać do domów dopiero po sprawdzeniu obecności w rejonie czasowego przebywania.

 

Podczas ewakuacji z pomieszczeń, strumienie ludzi należy kierować na poziome drogi ewakuacyjne ( korytarze ), a następnie zgodnie z kierunkami określonymi przez znaki ewakuacyjne, na klatki schodowe i wyjścia poza obszar zagrożony pożarem lub ze­wnątrz obiektu. O koncentracji osób ewakuowanych poza strefami zagrożonymi poża­rem decyduje kierujący akcją ewakuacyjną.

•       W przypadku blokady dróg ewakuacyjnych, należy niezwłocznie, dostępnymi środkami, np. telefonicznie, bezpośrednio lub przy pomocy osób znajdujących się na zewnątrz od­ciętej strefy, powiadomić kierownika akcji ewakuacyjnej. Ludzi odciętych od wyjścia, a znajdujących się w strefie zagrożenia, należy zebrać w pomieszczeniu najbardziej od­dalonym od źródła pożaru i w miarę posiadanych środków oraz istniejących warunków , ewakuować z zewnątrz, przy pomocy sprzętu ratowniczego przybyłych jednostek ratow­niczych

•       Przy silnym zadymieniu dróg ewakuacyjnych należy poruszać się w pozycji pochylonej, starając się trzymać głowę jak najniżej, ze względu na mniejsze zadymienie panujące w dolnych partiach pomieszczeń i korytarzy. Usta i drogi oddechowe należy w miarę moż­liwości zasłaniać chustką zmoczoną w wodzie - sposób ten ułatwia oddychanie. Podczas ruchu przez mocno zadymione odcinki dróg ewakuacyjnych należy poruszać się wzdłuż ścian, by nie stracić orientacji co do kierunku ruchu.

•       Podczas wykonywania zadań ratowniczych i poszukiwania zagrożonych ludzi trze­ba wziąć pod uwagę to, że ludzie, którzy podejmują próby uratowania się, zostaną zaskoczeni przez żar, dym lub płomień i utracą przytomność, znaleźć ich można najczęściej, przy oknach i w różnych miejscach dróg ewakuacyjnych .Opuszczający pomieszczenia pracownicy powinni wzajemnie się kontrolować, aby uniknąć sytuacji takiej, że ktoś pozostałby w zagrożonym pomieszczeniu .

•       W czasie akcji mogą wystąpić przypadki wystąpienia paniki. Powiadamianie okrzy­kiem: "POŻAR!" lub "PALI SIĘ!" niesie za sobą możliwość występowania reakcji lęko­wych , a nawet chorobowych (utrata przytomności, paraliż itp.). Reakcje te potęguje za­dymienie oraz odgłosy towarzyszące pożarowi (trzask, huk). W takich okolicznościach sposoby przeciwdziałania panice są różne, często krańcowo przeciwstawne. Można tu wymienić: przykład osobisty, zdecydowany nakaz , wykazanie nierealności nie­bezpieczeństwa, użycie siły unieszkodliwienie przywódców paniki. W razie koniecz­ności należy wynieść na rękach osoby nie mogące o własnych siłach opuścić za­grożonego pomieszczenia lub chowające się w stanie szoku przed prowadzącymi ewakuację.

•       Po ewakuacji osób z budynku należy przystąpić do ewakuowania mienia .Ewakuację mienia należy prowadzić w miarę istniejących możliwości mając na uwadze bezpieczeństwo ludzi. Najpierw należy ewakuować pomieszczenia najbar­dziej zagrożone znajdujące się na linii posuwania się ognia i przedmioty najbar­dziej cenne. Ewakuowane przedmioty należy wynosić i ustawiać tak, aby nie ule­gły zniszczeniu i jednocześnie nie tarasowały przejść, dróg ewakuacyjnych i prze­jazdów. Miejsce ich składowania musi być zabezpieczone przed ogniem zalaniem wodą oraz kradzieżą. Ewakuacja mienia nie może utrudniać prowadzenia akcji ra­towniczo-gaśniczej przez jednostki straży.

•        Po zakończeniu ewakuacji, tj. opuszczeniu budynku czy zagrożonej strefy, opiekun da­nej grupy osób, zobowiązany jest do sprawdzenia , czy wszyscy ludzie opuścili po­szczególne pomieszczenia. W razie podejrzenia, ktoś został w zagrożonej strefie, nale­ży natychmiast zgłosić ten fakt jednostkom przybyłym na miejsce akcji i przeprowadzić ponowne sprawdzenie pomieszczeń budynku.

•       W przypadku przybycia jednostek Państwowej Straży Pożarnej w trakcie akcji ewaku­acyjnej, kierujący przebiegiem akcji zobowiązany jest do złożenia krótkiej informacji o przebiegu akcji, a następnie podporządkowania się poleceniom dowódcy przybyłej jed­nostki ratowniczo - gaśniczej straży pożarnej.

•       W celu zapewnienia szybkiej i skutecznej ewakuacji osób oraz mienia, a w szczególno­ści w przypadku konieczności ewakuacji osób niepełnosprawnych, należy dokonać oce­ny warunków ewakuacji w najbardziej ekstremalnych warunkach ( pora wieczorna wy­magająca sztucznego oświetlenia budynku, maksymalna ilość uczniów, przebywanie dzieci z najmłodszych grup wiekowych). Dokonując oceny należy przewidzieć rozwiąza­nia eliminujące wystąpienie paniki wśród ewakuowanych grup.

•       Zaleca się przeprowadzenie praktycznego sprawdzenia możliwości ewakuacji uczniów, z częstotliwością ustaloną przez dyrektora szkoły. Umożliwi to określenie czasu nie­zbędnego do opuszczenia budynku, w razie konieczności przeprowadzenia ewakuacji, wynikającej z powstania pożaru czy innego zagrożenia, np. podłożenia ładunku wybu­chowego. Przeprowadzając po raz pierwszy sprawdzenie warunków ewakuacji, zaleca się powiadomienie właściwej terenowo Komendy Powiatowej państwowej straży Pożar­nej i przeprowadzenia ćwiczeń pod nadzorem jej przedstawicieli.

 

Obowiązki nauczycieli:

  • przygotować dzieci do ewakuacji;
  • podać kolejność, kierunek oraz miejsce zbiórki; otworzyć drzwi z ewakuowanego pomieszczenia;
  • zabrać dziennik lekcyjny;
  • sprawdzić, czy wszyscy opuścili ewakuowane pomieszczenie; ewakuować uczniów w bezpieczny rejon;
  • sprawdzić, czy liczba ewakuowanych pokrywa się z ilością uczniów
  • obecnych zapisanych w dzienniku;
  • udzielić pierwszej pomocy potrzebującym;
  • ściśle wypełniać zalecenia kierownika akcji.